devil's trill*

เอนท์เสร็จแล้วค่า~!!
ได้พักฟื้นไปสองวัน คุ้ยๆกองหนังสือเอนท์ไปเจอหนังสือที่ซื้อมาแต่ไม่ได้อ่านเยอะแยะเลย (หัวเราะ) เห็นว่าเรื่องดาราศาสตร์ที่เรียนไปเทอมที่แล้วน่าสนใจดี เลยคิดว่าจะลองเขียนเกี่ยวกับเรื่องนี้ดู

★★★

galilean moon

สมัยประถม ทุกคนคงเคยเรียนมาว่า กาลิเลโอเป็นผู้ประดิษฐ์กล้องโทรทรรศน์ แล้วส่องเจอดาวบริวารทั้งสี่ดวงของดาวพฤหัส ที่ปัจจุบันเป็นที่รู้จักกันในชื่อ ไอโอ ยูโรปา แกนีมีด และคาลิสโต ดาวบริวารทั้งสี่ดวงนี้รวมเรียกกันว่า「galilean moon」เนื่องจากกาลิเลโอเป็นผู้ค้นพบนั่นเอง

แรกเริ่มเดิมที กาลิเลโอตั้งชื่อดาวบริวารสี่ดวงนี้ว่า「medicea sidera 」แปลว่าดวงดาวแห่งเมดิซี เพื่อเป็นเกียรติให้กับตระกูลเมดิซี (กาลิเลโอเป็นอาจารย์ของคอสซิโม เดอ เมดิซี แกรนด์ดยุคแห่งทัสคานี)

แต่ปรากฏว่า มีนักดาราศาสตร์อีกท่านหนึ่งที่เขาว่ากันว่า ค้นพบดาวบริวารของดาวพฤหัสได้ในเวลาไล่เลี่ยกับกาลิเลโอ นักดาราศาสตร์ที่ว่านี้ชื่อซิมอน มาริอุส (ที่จริงชื่อเขาเป็นภาษาเยอรมันนะคะ แต่เราอ่านไม่ออก) เขาเสนอให้ตั้งชื่อดาวบริวารสี่ดวงนี้ว่า venus of jupiter, jupiter of jupiter ประมาณนี้ล่ะค่ะ แต่ไม่มีคนเห็นด้วย เวลาต่อมาเขาจึงเสนอใหม่ โดยนำชื่อของบรรดาเมียน้อยทั้งหลายของเทพจูปิเตอร์มาตั้งเป็นชื่อดาวบริวาร

ชื่อดังกล่าวที่มาริอุสเสนอได้รับความเห็นชอบ และถูกใช้เป็นชื่ออย่างแพร่หลายจนถึงปัจจุบัน

รูปดาวบริวารแกนีมีด

★★★

แกนีมีดทางดาราศาสตร์

ดาวบริวารที่เราจะพูดถึงเป็นดาวบริวารดวงที่สามของดาวพฤหัสซึ่งมีชื่อว่า「แกนีมีด」ซึ่งที่เราคิดว่าน่าสนใจเพราะว่าทีแรกที่เห็นชื่อ แล้วคิดว่าชื่อแปลกดีน่ะค่ะ ดาวบริวารดวงอื่นอย่างไอโอ ยูโรปา คาลิสโต เราเคยได้ยินชื่อมาแล้วทั้งนั้น เพราะเคยอ่านพวกตำนานกรีกมาตั้งแต่เด็กๆ แต่ชื่อแกนีมีดนี่ไม่คุ้นอย่างแรง

พูดถึงด้านดาราศาสตร์แล้ว แกนีมีดถือว่าเป็นดาวบริวารที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในระบบสุริยะเลยทีเดียว (ใหญ่กว่าดาวพุธด้วยซ้ำ แต่มีมวลน้อยกว่า) มีแกนกลางเป็นเหล็กหลอม และเป็นดาวบริวารเพียงดวงเดียวในระบบสุริยะที่มีสนามแม่เหล็ก บรรยากาศที่เบาบางมากๆนั้นมีออกซิเจนและโอโซน นอกจานี้นักวิทยาศาสตร์เชื่อว่าพื้นผิวของดาวแกนีมีดนั้นเป็นหินและก้อนน้ำแข็ง และเชื่อว่ามีแหล่งน้ำขนาดใหญ่อยู่ใต้ดินด้วย

ดาวบริวารอีกสามดวงของดาวพฤหัสก็มีลักษณะใกล้เคียงกับแกนีมีดนะคะ โดยเฉพาะที่ลักษณะที่ว่ามีแหล่งน้ำขนาดใหญ่ใต้ดินและถูกปกคลุมด้วยผิวน้ำแข็งด้านบน ทำให้นักวิทยาศาสตร์พยายามสำรวจดาวบริวารทั้งสี่นี้เพื่อค้นหาสิ่งมีชีวิตที่อาจดำรงชีวิตอยู่ใต้ผิวน้ำแข็ง (แต่ก็ยังไม่เจออะไรเลย)

★★★

แกนีมีดในตำนานกรีก

คนที่อ่านตำนานเทพกรีก น่าจะคุ้นเคยชื่อของไอโอ ยูโรปา และคาลิสโต นางไม้ที่เทพซุสจับเอามาเป็นเมียน้อย (ซึ่งที่จริงแล้วก็มีนางไม้และสปีชี่ส์อื่นอีกเป็นโหลที่ซุสไปลักพาตัวมา)

เทพซุสเป็นชื่อกรีกของเทพจูปิเตอร์นั่นเองค่ะ แต่จากนี้ไปจะเรียกซุสนะคะ ถนัดปากกว่า

แกนีมีดเองก็เป็นหนึ่งในเมียน้อยของซุสเช่นกัน แต่แปลกกว่าตรงที่แกนีมีดนั้นเป็นผู้ชายค่ะ แถมยังเป็นเจ้าชายชาวโทรจันอีกตังหาก เพราะเป็นลูกชายของกษัตริย์ทรอสแห่งกรุงทรอย (กษัตริย์ทรอสที่ว่า ก็มีเชื้อสายมาจากซุสนะ ไม่แน่ใจว่ารุ่นเหลน หรือโหลนนี่ล่ะ)

รูปปั้นของแกนีมีด จากพิพิธภัณฑ์ลูฟร์ ประเทศฝรั่งเศส

วันนึงแกนีมีดเดินทางไปที่ภูเขาไอดาในดินแดนฟรีเกีย แล้วบังเอิญว่าซุสเกิดไปเห็นเข้าพอดี ด้วยความที่แกนีมีดนั้นเป็นชายหนุ่มรูปงาม ซุสจึงเกิดอยากได้ขึ้นมา ก็เลยแปลงร่างเป็นนกอินทรีไปโฉบเอาแกนีมีดขึ้นไปบนภูเขาโอลิมปุส นิวาศสถานของตัวเองซะอย่างนั้นเลย

เรื่องราวในตอนนี้ จิตรกรหลายคนนำไปวาดเป็นรูป โดยใช้ชื่อภาพว่า「the rape of ganymede」เป็นรูปนกอินทรีกำลังฉุดชายรูปงามนั่นเอง (ตั้งชื่อรูปซะน่ากลัว..ยังกะ the rape of nanking)

หนึ่งในภาพ the rape of ganymede

พอพาขึ้นไปบนเขาโอลิมปุสแล้ว นอกเหนือจากตำแหน่งเมียน้อย ซุสก็มอบตำแหน่งคนรินไวน์ให้แกนีมีดเป็นอาชีพเสริม เป็นคนรินไวน์ที่ทั้ง public and private เลยด้วยนะ (หัวเราะ) คือทั้งส่วนตัวซุสเอง และทำให้เทพคนอื่นๆเวลามีงานเลี้ยง ประมาณนั้นล่ะค่ะ

ภาชนะโบราณรูปแกนีมีดรินไวน์ให้ซุส

(รูปเยอะจัง ขอโทษนะคะ)
ทีนี้ก็มีคนแนะนำซุสว่า ไปเอาลูกชายคนอื่นเค้ามาแบบเนี้ย พ่อเค้าไม่ว่าเหรอ ซุสก็เลยคิดขึ้นได้ว่า..มันก็จริงเนอะ (เออ เรื่องแค่นี้เป็นถึงมหาเทพน่าจะคิดเองได้เนอะ (- -)) ซุสก็เลยให้เฮอร์เมส เทพเจ้าแห่งการสื่อสาร ลงไปบอกกษัตริย์ทรอสพ่อของแกนีมีดว่า ไม่ต้องเป็นห่วงลูกชาย เพราะซุสจะให้เขาเป็นอมตะและมีชีวิตที่สุขสบายตลอดไป นอกจากนี้ยังมอบม้าวิเศษสองตัวให้กษัตริย์ทรอสด้วย ในตำนานบอกว่าเป็นม้าอมตะที่สามารถวิ่งไปได้ทุกที่ไม่ว่าจะบนบกหรือในน้ำ

ซุสหลงใหลแกนีมีดเป็นอย่างมาก ส่วนแกนีมีดก็รู้ตัวว่าตัวเองเป็นต่อเมียน้อยคนอื่นอยู่ ก็เลยปรนนิบัติซุสอย่างดีทีแรกเฮร่าซึ่งเป็นเมียหลวงของซุสทำเป็นเฉยในเรื่องนี้ แต่พอนานวันเข้าเธอก็เริ่มโมโหที่ซุสสนใจแต่เมียน้อย(ที่เป็นผู้ชาย)คนนี้ (เฮร่านี่ก็แปลกเนอะ ทีกะเมียน้อยคนอื่นพอรู้ปั๊บก็ตามล่าฆ่าล้างโคตรทันที นี่ปล่อยแกนีมีดมาได้ซะตั้งนาน)

ซุสรู้ว่าเฮร่าเริ่มไม่พอใจ และแกนีมีดก็อาจเป็นอันตรายได้เหมือนนางไม้คนอื่นๆที่ผ่านมา จึงบันดาลให้แกนีมีดไปอยู่ในกลุ่มดาวคนแบกหม้อน้ำของราศีกุมภ์ (aquarius) ดังนั้นสัญลักษณ์คนแบกหม้อน้ำที่เราใช้กันอยู่ในทุกวันนี้ ก็คือรูปลักษณ์ของแกนีมีดนั่นเอง

(แอบบ่นให้ฟัง คือตอนเรียนดาราศาสตร์ที่โรงเรียนเนี่ย ถ้าคำตอบข้อไหนต้องตอบเป็นกลุ่มดาว ต้องใชคำตามที่อาจารย์กำหนดไว้เท่านั้น อย่างของราศีกุมภ์ ตอบว่า กลุ่มดาวหม้อ หรือกลุ่มดาวคนถือหม้อน้ำไม่ได้นะ ต้องตอบว่า กลุ่มดาวคนแบกหม้อน้ำ หรือราศีธนู ก็ห้ามตอบกลุ่มดาวธนู กลุ่มดาวคนถือธนูก็ไม่ได้ ต้องตอบ กลุ่มดาวคนยิงธนู เรื่องคำสะกดก็กวดขันมากค่ะ มีข้อนึงเราตอบ แคสซิโอเปีย ผิด...เพราะในหนังสือเขียนว่า แคสสิโอเปีย จะบ้าตายกับวิชานี้จริงๆ (แต่ก็สนุกนะ))

กราฟฟิคราศีกุมภ์ที่เห็นได้บ่อยๆ

★★★

ส่งท้าย

เป็นตำนานไปซะเยอะเลย แต่เราถนัดตำนานมากกว่าข้อมูลทางดาราศาสตร์น่ะค่ะ (- -) ตอนเรียนดาราศาสตร์ก็จำชื่อจำตำแหน่งกลุ่มดาวอะไรพวกนี้ได้จากการที่เคยอ่านตำนานมาก่อนแล้วมันผูกกันเป็นเรื่องราว (แต่คะแนนออกมาก็ไม่ได้หรูหรามากมายนะ)

จากที่เราเขียนมานี่ ก็ยังไม่เห็นเข้าใจเลยว่าทำไมถึงตั้งชื่อดาวบริวารดวงนี้ว่าแกนีมีด ทั้งที่ชื่อเมียน้อยซุสก็มีอีกเยอะแยะเป็นโหลให้เอามาตั้ง (หัวเราะ) แต่คิดว่าอาจจะเป็นเพราะเป็นดาวบริวารที่ดวงใหญ่มากก็ได้ คุณลุงมาริอุสเลยเห็นว่าตั้งเป็นชื่อผู้ชายจะดูยิ่งใหญ่กว่า

อย่างดาวบริวารของดาวเสาร์ที่ใหญ่ที่สุด ก็ตั้งชื่อว่าไททัน ในสมัยแรกเชื่อว่าไททันเป็นดาวบริวารที่ใหญ่ที่สุดในระบบสุริยะ แต่พอสำรวจจริงๆแล้วพบว่าแกนีมีดใหญ่กว่านิดหน่อย อ้อ ดาวบริวารของดาวเสาร์ ดวงหลังๆไม่ได้มีชื่อเป็นเทพกรีกแล้วนะ แต่เป็นชื่อเทพนอร์สแทน มีชื่อเฟนรีร์ นาวี ประมาณนี้ล่ะคะ (ดาวเยอะเกิน ชื่อไม่พอใช้?? (หัวเราะ))

เอนทรีนี้ก็ขอจบแต่เพียงเท่านี้ก่อน โอกาสหน้าก็อยากจะเขียนเรื่องเกี่ยวกับดาวอีกค่ะ ที่จริงเรื่องที่คิดจะเขียนตอนแรกคือเรื่องของกลุ่มดาวโอรีออนหรือกลุ่มดาวนายพราน แต่รู้สึกว่ามันเป็นเรื่องเบสิกมากๆที่หาอ่านได้ง่าย เดี๋ยวลองไปสำรวจดูก่อนว่ามีเรื่องไหนที่น่าสนใจ แล้วเจอกันใหม่นะคะ :))