devil's trill*

ปุจฉา อันนี้...คืออะไรเอ่ย??

วิสัชนา มันคือ「แผ่นดวง」ค่ะ ไม่รู้มีเด็กม.หกโรงเรียนไหนต้องสอบอ่านมันอีกรึเปล่านะคะ (ฮา) แต่อยู่ดีๆก็อยากเขียนถึงเรื่องนี้ขึ้นมา

แผ่นดวงที่ว่านี่ ที่จริงแล้วก็คืิอการจำลองตำแหน่งของดาวเคราะห์บนท้องฟ้ามาอยู่ในแผ่นกระดาษ นั่นเอง และมันก็ถูกนำมาใช้ในการคำนวณดวงชะตาทางโหราศาสตร์ เนื่องจากหลักโหราศาสตร์ไทยเชื่อว่าดวงดาวมีอิทธิพลกำหนดชีวิตมนุษย์

ที่จะมาพูดถึงในวันนี้ ไม่ได้เรื่องสอนดูดวงแต่อย่างใด แต่จะพูดถึงการสังเกตความเป็นไปบนท้องฟ้าอย่างง่ายๆ โดยการดูจากแผ่นดวงประจำวันค่ะ คือเราจะสามารถรู้ถึงตำแหน่งและเวลาปรากฏของดาวเคราะห์ต่างๆบนท้องฟ้าได้จาก การอ่านแผ่นดวงประจำวันนั้นๆในไทยรัฐนั่นเอง

เริ่มแรก มาดูส่วนประกอบของแผ่นดวงเปล่าๆกันก่อน

วงกลมในแผ่นดวงจะแบ่งออกเป็นสิบสองส่วน แต่ละส่วนแทนตำแหน่งกลุ่มดาวจักรราศี สังเกตว่าจะเรียงลำดับทวนเข็มนาฬิกานะคะ (ในแผ่นดวงทั่วไปไม่มีเขียนบอก ตรงนี้ต้องจำกันเอาเอง)

การใส่เลขลงไปในช่องต่างๆของแผ่นดวง ก็คือการบอกว่าในวันนั้น ดาวเคราะห์ดวงนั้นอยู่ตำแหน่งใดบนท้องฟ้า โดยอ้างอิงจากตำแหน่งของกลุ่มดาวจักรราศี เลขที่สามารถใส่ลงไปมีสิบตัวต่อไปนี้

「1」 ดวงอาทิตย์
「2」 ดวงจันทร์
「3」 ดาวอังคาร
「4」 ดาวพุธ
「5」 ดาวพฤหัส
「6」 ดาวศุกร์
「7」 ดาวเสาร์
「8」 ราหู
「9」 เกตุ
「0」 มฤตยู

แต่เนื่องจากเราไม่ได้พูดถึงทางโหราศาสตร์ ดังนั้น จะขอเอาแผ่นดวงในรูปแรกมาตัดหมายเลข 8-0 ทิ้งไปนะคะ จะดูเฉพาะดาวเคราะห์กับดวงอาทิตย์และดวงจันทร์เท่าันั้น ก็จะได้ออกมาเป็นแบบนี้

เอาล่ะ เราจะเห็นว่า มีเลข 1-7 ไม่ซ้ำกันอยู่ในช่องต่างๆของแผ่นดวงเรียบร้อย

ทีนี้ลองมาสังเกตช่องสี่เหลี่ยมตรงกลางนะคะ เลข 24 ที่ปรากฏนี้คืออะไร?? คำตอบคือ เลขที่ว่านี่คือจำนวนวันที่ดวงอาทิตย์อยู่ในจักรราศีหนึ่งๆค่ะ

อย่างที่รู้กันว่าดวงดาวเสมือนมีการเคลื่อนทีเ่ปลี่ ยนตำแหน่ง (เนื่องจากสิ่งที่เคลื่อนที่จริงๆคือโลก) เลขต่างๆในแผ่นดวงแต่ละวันก็จะเคลื่อนที่ไปเรื่อยๆ หากเจาะจงดูที่หมายเลข 1 หรือดวงอาทิตย์ จะพบว่าหมายเลข 1 จะเคลื่อนที่ทวนเข็มนาฬิกาโดยมีระยะเวลาอยู่ในช่องหนึ่งๆที่ค่อนข้างแน่นอน คือราวๆ 28-32 วัน (บวกลบจากนี้ได้เล็กน้อย)

ในแผ่นดวงที่ยกมานี้ อ่านได้ว่า ดวงอาทิตย์อยู่ในจักรราศีตุลย์ได้ยี่สิบสี่วันแล้ว ถ้าอ่านแผ่นดวงของวันต่อๆจากนี้ไปอีกราวหนึ่งอาทิตย์ จะพบว่าดวงอาทิตย์จะเปลี่ยนช่องเคลื่อนเข้าสู่ช่องราศีพิจิก ส่วนเลขในช่องสี่เหลี่ยมตรงกลางก็จะเริ่มต้นที่ 1 ใหม่

พอรู้ถึงส่วนประกอบของแผ่นดวงคร่าวๆแล้ว ทีนี้ก็เริ่มมาดูท้องฟ้ากันค่ะ

ก่อนอื่นเราต้องสร้างขอบฟ้าจำลองขึ้นมาก่อน ขอบฟ้าที่เราจะสร้างขึ้นนี้จะมีทิศตะวันตกอยู่ด้านขวา และทิศตะวันออกอยู่ด้านซ้ายแบบนี้

สำหรับขอบฟ้าจำลองที่เราสร้างขึ้นมานี้ ขอให้คิดว่าเป็นเหมือนแผ่นฟิล์มใสที่เราจะเอาไปแปะบนแผ่นดวงเพื่อดูท้องฟ้า ในแต่ละเวลานะคะ มันมีกฏอยู่นิดหน่อยคือ

1) ขอบฟ้าจำลองจะเคลื่อนที่ทวนเข็มนาฬิกา
2) แต่ละช่องราศี แทนสองชั่วโมง
3) ดวงอาทิตย์ขึ้นทางทิศตะวันออก และตกทางทิศตะวันตกเสมอ
4) ตัวเลขที่ถูกขอบฟ้าจำลองบังไว้ คือดวงดาวที่เราจะมองไม่เห็นบนท้องฟ้า ณ เวลานั้น

พูดไปก็ไม่เห็นภาพเนอะ ลองแปะให้ดูเลยดีกว่า

ดูยากนิดนึง (= =) แต่คงพอเห็นนะคะว่ามีหกช่องที่ถูกขอบฟ้าบังไว้ ช่องราศีเมษนั่นคือถูกบังเต็มๆนะคะ ส่วนช่องราศีตุลย์ไม่ถูกบังเลย

เอาล่ะ สมมุติให้วันนี้ดวงอาทิตย์ขึ้นตอนหกโมงเช้าพอดีเป๊ะ แล้วก็ตกตอนหกโมงเย็นพอดีเป๊ะ เวลา ณ ขณะนี้ที่เราเอาขอบฟ้าจำลองไปแปะบนแผ่นดวงคือเวลา 6.00 นาฬิกาค่ะ สังเกตจากว่าเลข 1 อยู่ในช่องราศีตุลย์ และช่องราศีตุลย์ก็เป็นช่องแรกที่โผล่พ้นขอบฟ้าด้านตะวันออกของเราออกมา เหมือนพระอาทิตย์กำลังค่อยๆโผล่พ้นจากขอบฟ้าน่ะค่ะ พอนึกออกมั้ยเอ่ย??

ทีนี้มาดูเลขอื่นๆกันนะคะ อย่างที่บอกไปว่าตัวเลขที่ถูกขอบฟ้าบังไว้ คือดาวที่เราจะมองไม่เห็น ณ ขณะนั้น ได้แก่ หมายเลข 2 (ดวงจันทร์) หมายเลข 3 (ดาวอังคาร) และหมายเลข 6 (ดาวศุกร์)

ส่วนตัวเลขที่ไม่ถูกขอบฟ้าบัง ก็คือดาวที่ปรากฏในเวลานั้นนั่นเองค่ะ ในที่นี้ก็คือ หมายเลข 4 (ดาวพุธ) หมายเลข 5 (ดาวพฤหัส) หมายเลข 7 (ดาวเสาร์) แต่ว่า!! เนื่องจากนี่เป็นเวลากลางวันค่ะ แสงอาทิตย์ที่แรงมากจะทำให้เรามองไม่เห็นดาวเคราะห์เหล่านั้น ทั้งที่มันก็ปรากฏอยู่บนท้องฟ้าเช่นเดียวกับดวงอาทิตย์นั่นแหละ

ต่อไป สมมุติว่า เวลาผ่านไปสองชั่วโมงแล้ว~

แผ่นดวงของเราในเวลา 8.00 น.ก็จะมีรูปร่างแบบนี้ค่ะ คือในความเป็นจริงที่เรามองเห็นนั้น ขอบฟ้าจะอยู่นิ่งๆกับที่ ส่วนดวงอาทิตย์ลองสูงขึ้นๆใช่มั้ยคะ แผ่นดวงนี้ก็จำลองมาแบบนั้นเลยล่ะ เพียงแต่ว่าการหมุนตัววงกลมมันยากกว่าการหมุนขอบฟ้า ก็เลยสมมุติให้ขอบฟ้าหมุนแทนเท่านั้นเอง :)) สังเกตว่าตอนนี้ดวงอาทิตย์เริ่มห่างออกจากขอบฟ้าตะวันออกมากกว่าตอน 6.00 น.แล้ว (คือเคลื่อนที่สูงขึ้นนั่นเอง)

ขอเร่งเวลา รวบรัดไปเลยนะ สมมุติว่าตอนนี้เป็นเวลา 18.00 น.เคารพธงชาติค่ะ

จะเห็นว่าตอนนี้ช่องราศีตุลย์ถูกขอบฟ้าตะวันตกบังไปเรียบ ร้อยแล้ว ก็คือแทนการที่ดวงอาทิตย์ลับขอบฟ้าไปนั่นเองค่ะ (และจะเห็นว่า ดาวอังคารก็เพิ่งขึ้นทางขอบฟ้าตะวันออกในเวลานี้เช่นกัน)

ณ ขณะนี้เวลา 18.00 น.ที่ดวงอาทิตย์ลับขอบฟ้าไปแล้ว เราจะเห็นอะไรบนท้องฟ้าบ้าง?? ก็ดูจากเลขที่ไม่ถูกขอบฟ้าบังค่ะ หมายเลข 2 (ดวงจันทร์) หมายเลข 3 (ดาวอังคาร) และหมายเลข 6 (ดาวศุกร์) หมายความว่าถ้าเราแหงนหน้าขึ้นดูดาวในเวลาหกโมงเย็นของวันนี้ เราก็สามารถเห็นดวงจันทร์ ดาวอังคาร และดาวศุกร์นั่นเอง

ทั้งนี้ทั้งนั้น สามารถเห็นก็ไม่ได้แปลว่าต้องเห็นแน่ๆนะ มันมีอีกหลายปัจจัยไม่ว่าจะเป็นระยะทาง ความโปร่งของท้องฟ้า ฯลฯ แต่ถึงเราจะมองไม่เห็นดาวเคราะห์ดวงนั้นๆ เราก็สามารถบอกได้ค่ะว่าอย่างน้อยมันก็อยู่บนท้องฟ้า ณ ขณะนี้นะ เพียงแค่เรามองไม่เห็นเท่านั้นเอง

อันนี้คือหลักเบื้องต้นคร่าวๆในการอ่านแผ่นดวงนะคะ นอกจากนี้แล้วแผ่นดวงยังสามารถทำอะไรได้อีกหลายอย่างกว่านี้มากกกกกก เช่น เราสามารถรู้ได้ว่าดาวดวงนี้จะปรากฏบนท้องฟ้าเวลากี่โมง โดยใช้หลักเดียวกันกับการขึ้น-ตกของดวงอาทิตย์นั่นแหละค่ะ หรือแม้กระทั่งสามารถคำนวณคร่าวๆได้ว่า ณ เวลานี้ ดาวดวงนี้อยู่สูงจากขอบฟ้ากี่องศา (หนึ่งช่องเท่ากับ 30 องศา หรือหนึ่งชั่วโมงเท่ากับ 15 องศานั่นเอง ลองไปหมุนๆเล่นดูก็ได้นะ :))

ลองยกตัวอย่างให้ดูนิดนึง

ก่อนอื่นก็มาดูก่อนว่าตอนนี้เวลากี่โมง ในกรณีนี้ขอบฟ้าตะวันออกอยู่ใกล้กับดวงอาทิตย์มากแต่บังดวงอาทิตย์อยู่ หมายความว่าเป็นเวลาก่อนดวงอาทิตย์ขึ้น พิจารณาง่ายๆก็คือดูว่าเราต้องหมุนขอบฟ้าไปอีกกี่ช่องดวงอาทิตย์จึงจะขึ้น?? ในกรณีนี้คือ อีกสองช่อง=สี่ชั่วโมง เพราะฉะนั้นเวลาตอนนี้ก็คือ 2.00 น.นั่นเอง

ตอนนี้เราจะเห็นดวงจันทร์ ดาวอังคาร และดาวเสาร์บนท้องฟ้า เราจะขอพอยท์ไปที่ดาวเสาร์ละกัน

คำถามข้อแรก ดาวเสาร์ปรากฏบนท้องฟ้าในเวลากี่นาฬิกา?? อันนี้ก็อย่างที่บอกว่าดูเหมือนดวงอาทิตย์น่ะค่ะ ดาวเสาร์จะปรากฏก็ต่อเมื่อขอบฟ้าตะวันออกพ้นผ่านหมายเลข 7 ไปพอดี ในแผ่นดวงข้างบนนี้จะเห็นได้ว่า ขอบฟ้าตะวันออกกับช่องราศีกรกฎที่ดาวเสาร์อยู่นั้น ห่างกันหนึ่งช่อง=สองชั่วโมง หมายความว่า ณ เวลา 2.00 น. ดาวเสาร์โผล่พ้นขอบฟ้ามาได้สองชั่วโมงแล้ว ดังนั้นจึงสามารถบอกได้ว่าดาวเสาร์ปรากฏบนท้องฟ้าในเวลา 0.00 น.

คำถามข้อที่สอง ดาวเสาร์อยู่สูงจากขอบฟ้ากี่องศา?? อย่างที่บอกไปว่าหนึ่งช่อง=สามสิบองศา ขณะนี้ดาวเสาร์อยู่ในช่องที่สองจากขอบฟ้าตะวันออก แปลว่า หากเรามองไปยังขอบฟ้าตะวันออกในเวลา 2.00 น. ก็จะเห็นดาวเสาร์อยู่สูงจากขอบฟ้าในระยะ 30-60 องศาค่ะ (ตัวเลขแม่นๆต้องดูเวลาขึ้น-ตกของดวงอาทิตย์ที่แน่นอน)

แผ่นดวงข้างบนนี้แสดงวันที่เป็นคืนขึ้น 15 ค่ำค่ะ หลักก็คือถ้าดวงจันทร์อยู่ในช่องตรงข้ามกับดวงอาทิตย์ คืนนั้นคือคืนขึ้น 15 ค่ำ เนื่องจากดวงจันทร์ขึ้นเมื่อดวงอาทิตย์ตก และปรากฏอยู่บนท้องฟ้าตลอดคืนจนกระทั่งดวงอาทิตย์ขึ้น คือปรากฏนานที่สุดเท่าที่จะทำได้นั่นเอง

ดวงจันทร์จะเปลี่ยนตำแหน่งเร็วกว่าดวงอาทิตย์ค่ะ ตอนนี้ดวงจันทร์อยู่ในราศีเมษ สมมุติว่าพอวันรุ่งขึ้น ดวงจันทร์เปลี่ยนตำแหน่งไปอยู่ในช่องราศีพฤษภ (ซึ่งอาจจะไม่เปลี่ยนก็ได้) ก็จะเริ่มคืนแรม 1 ค่ำ วันต่อไปก็เป็นแรม 2 ค่ำไปเรื่อยๆ

และเมื่อดวงจันทร์ไปอยู่ในช่องเดียวกับดวงอาทิตย์ นั่นก็คือคืนแรม 15 ค่ำ เนื่องจากดวงจันทร์จะขึ้นและตกพร้อมๆกับดวงอาทิตย์ ทำให้เราไม่มีโอกาสได้เห็นดวงจันทร์ในเวลากลางคืนเลยนั่นเอง

★★★

เป็นอันว่าจบเอนทรีนี้ไว้แต่เพียงเท่านี้ละกันค่ะ

ที่เอามาเขียนนี่..ปัดฝุ่นมาจากความรู้สมัยม.หก อาจจะมีความเข้าใจที่ผิดพลาดไปบ้างเพราะไม่ได้เช็คกับอะไรเลย เลคเชอร์เรื่องนี้ก็หายไปหมดแล้วด้วยแหละ (ฮา) เพราะฉะนั้นก็ทักท้วงได้นะคะถ้าตรงไหนผิดพลาดไป อยากเขียนเก็บไว้เพราะมันก็ดูเป็นประโยชน์ดีอ่ะนะ

สุดท้ายนี้ ขอขอบคุณอาจารย์ผู้ประสิทธิ์ประสาทความรู้เรื่องนี้ให้ศิษย์ไม่ได้เรื่องอย่างเราด้วยนะคะ :))

ps* เห็นในคอมเมนท์หลายคนสงสัยว่าม.หกมันต้องเรียนเรื่องนี้ด้วยเรอะ!? ก็..เนื้อหาวิทย์กายม.หกคือเรื่องดาราศาสตร์น่ะค่ะ เรื่องแผ่นดวงคงมีโรงเรียนเราโรงเรียนเดียวที่สอน แล้วคะแนนมันก็เยอะด้วยนะ (= =) ข้อเดียวปาเข้าไปเืกือบๆ 1 ใน 3 ของคะแนนสอบกลางภาคเลยทีเดียว